Prafulthar's Articles

ગુજરાતી લેખો, કવિતા, ગઝલો, વાર્તા

‘ક્ષમા’-પ્રફુલ ઠાર


 ક્ષમા કરો ’ આ બે અક્ષરોના શબ્દો નિખાલસ ભાવે કે સત્ય સમજ્યા પછી પણ બોલવામાં જેટલા અઘરા છે તેટલા જ, હોઠ સુધી ‘ ભલે માફ કર્યા ’ જેવા શબ્દો પણ ધકેલવા તેટલા જ મુશ્કેલ હોય છે. કદાચ જો કોઈ આપણાંમાની જ વ્યકતિ આપણી પાસેથી આપણા માટે ખાસ સાચવીને રાખેલી કે જે ખૂબ જ પ્રિય હોય તેવી કોઈ વસ્તુ માંગે તો એ વસ્તુ આપવામાં આપણે કદાચ બહુ સંકોચ અનુભવતા નથી. પરંતુ, જો તે જ માણસ કે કોઇ અંગત માણસે આપણી સાથે દગો કે અજુગતો વ્યવહાર જો કર્યો હોય અને તે વ્યકતિને જો ખરેખર તે વાતનો પસ્તાવો થયો હોય અને પછી તે વ્યકતિ માફી કે ક્ષમા આપવાની વિનંતી કરે તો ‘તમને માફ કર્યા ભુલચૂક તો થયા કરે’ એવા શબ્દો બોલવામાં આપણને વધારે શ્રમ પડતો હોય છે. જો કે આનું મુખ્ય કારણ એજ કે જેના પર આપણે અતિ વિશ્વાસ રાખ્યો હોય તે વ્યક્તિ આપણી સાથે વિશ્વાસઘાત કરે અથવા આપણને ખબર પડે કે આ વ્યકતિ તો બનાવટી અને લુચ્ચી છે. ફક્ત મોઢેથી મીઠું જ બોલે છે પણ ખરેખર વ્યવહારમાં નથી. ત્યારે એ વાતને માનવી ખૂબ અઘરી બને છે. મહાન વ્યકતિ તો કહે છે કે  ‘શત્રુ ને તો આપણે હજુ કદાચ માફ પણ કરી શક્યે પણ મિત્રોને કે આપણાં સગા સંબંધીઓ, કુટુંબીજનોને કે જેને આપણે આપણાં જીવ કરતાં પણ વધુ માન્યા હોય તે વ્યકતિને માફ કરવા ખૂબ જ કપરું થઇ પડે છે. અને એ વ્યક્તિ આપણી સાથે આવું કરી જ કેમ શકે ? એ વાત આપણે ભૂલી શકતા નથી કે તેના વિચારોમાંથી બહાર નીકળી શકતા નથી કહેવાય છે કે ‘ભૂલો અને ક્ષમા કરો’ એ બંનેમાંથી કોઇ જ વાત ભૂલી શકાતી નથી.. કારણ કે માનવનો સ્વભાવ યાદોંના પડઘાઓથી ભરેલો હોય છે કે માનવી જ્યારે એકલો બેઠો હોય છે ત્યારે પોતાની સાથે બની ગયેલા પ્રસંગોના પડઘાઓ સખત પડતા રહે છે. જો કે વખત જતાં આપણી સાથે બનેલા કોઇક પ્રસંગો સહજ રીતે વિસરી જવા સૌ કોઇ પ્રયત્ન કરતા જ હોય છે. પરંતુ કઠીન વાત તો એ છે કે ભુતકાળમાં બની ગયલી વાતને ભૂલી જઇ ક્ષમા આપવી અને મન દુ:ખ થયેલી કોઇક વાતને ભુલી જવી અઘરી તો છે પણ ઘણીવાર જે વ્યક્તિને આપણે માફ કરી દીધી હોય અને જોગાનું જોગે તે આપણને વર્ષો પછી પણ સામે આવે તો પણ મનમાં એ બની ગયેલી વાતનો ફરીવાર તેનો પડઘો પડ્યા વગર રહેતો જ નથી અને વાત તાજી થઇ ફરી સામે આવીને ઉભી રહી જાય છે.
ક્ષમા માગવી કે આપવી એ સરળ બાબત નથી. ક્ષમા તો હૃદય ઉદાર બને તો જ આપી શકાય કે માગી શકાય ! તેનાથી વ્યક્તિના મન પરનો બોજ થોડે ઘણે અંશે હળવો થઈ જાય છે અને તે જ ઉદારતા માનવીને મૂઠીઉંચેરો માનવી બનાવે છે અને સંબંધોને કોઇકવાર મજબૂત બનાવી દે છે. જો કે અપવાદ રૂપે નફકરા કે પથ્થર સમા હ્યદયના લોકો કોઈ પણ વાતને જલ્દીથી ભૂલી શકતા હોય છે. જેથી તેમની  શારીરીક તબીયત પણ સારી રહેતી જોવા મળી છે. હાં …ઘણીવાર તો કોઇ કુપાત્રને ક્ષમા આપવામાં કે તેની પાસેથી માંગવામાં પણ વધુ દુ:ખ  અનુભવવું પડતું હોય છે..
ઘણી વ્યકતિઓ કે ખરા હિતેચ્છુ જૂની બધી જ વાતોને ભૂલવા અને માફ કરી દેવા વિશે સમજાવતા રહેતા હોય છે પણ લાગણીશીલ વ્યકતિઓને તે વાત ગળે ઉતારવી ઘણું મૂશ્કેલ હોય છે. કારણકે તેઓનું કહેવું હોય છે કે તેઓ પોતાની સાથે બનેલી કોઇક એવી ઘટનાને ભૂલી શકતા નથી. અને તેથી જ ભુલી જઇ ક્ષમા આપવી તે અશક્ય લાગતી હોય છે. જો કે ઘણાં સંતો દાખલાઓ આપતા રહે છે કે તમારા ઘરમાં જો બીન ઉપયોગી કે  બે પાંચ દિવસે કોઇ વસ્તુ બગડી જઇ, કોહવાઇ જતી હોય કે દુરગંધ મારી જતી હોય અને કોથળામાંથી બહાર ઠલવતાની સાથે જ દુરગંધ આવવા માંડે કે તરત જ આપણાં મનમાં એક વિચાર પ્રવેશી જશે કે શા માટે આ નકામો ભાર ઘરમાં રાખી દુ:ખી થવું ? અને ખરેખર દુરગંધ અસહ્ય લાગવા માંડે ત્યારે આપણે તરત જ કયાંક તેને ત્યજી દઇને હળવાશ અનુભવ્યે છીએ. એજ રીતે સડેલી વાતને ભૂલી જઇ ફેંકી દેવી જોઇએ. બોધ એ જ છે કે જૂની વાતોને યાદ રાખવાનો બોજ પણ એક ઉપર બતાવેલા પ્રસંગ જેવો જ છે. બીજી બાજુ એ વાતને પણ તથ્ય આપી શકાય કે સલાહ આપનારા માણસના પોતાના પર વિતે ત્યારે જ ખબર પડે કે દુ:ખી થયેલી વ્યકતિ કેટલી સાચ્ચી છે ?
હમણાં જ થોડા દિવસ પહેલાં સમાચાર પત્રોમાં વૈષ્ણવ સમાજના એક લોકપ્રિય અને જાણીતા કથાકાર જે વર્ષોથી પત્નીથી અલગ રહેતા હતાં અને હવે કોર્ટમાં છૂટા-છેડા આપી દીધા જે પ્રકાશિત થયું હતું અને વાંચીને સહજ જ મને પ્રશ્ન થયો કે સમાજને કે તેના ચાહક શ્રોતાગણને ઉપદેશો દોહરાવનારાને એવું તે શું હશે કે તે ક્ષમા ન આપી શક્યા ? આવું તો આપણને ઘણાં સંતો વિષે અવાર નવાર અજબ ગજબની વાતો મળતી રહે છે ત્યારે આપણને ધર્મ અને સંતો ઉપરથી પણ વિશ્ર્વાસ ઉઠી જાય છે. 
આવો જ એક સત્ય પ્રસંગ લખવાનું મન થાય છે કે આમ તો મને ટીવીના પોગ્રામ જોવાનો શોખ ઓછો છે પણ કોઇક વાર થોડો હલકો થવા રિમોટ ફેરવતાં ફેરવતાં કયાંક વળી થંભી જાઉં.અને એક દિવસ આમ હું આસ્થા ચેનલ ઉપર થંભી ગયો કારણકે અમદાવાદમાં કથા ચાલી રહી હતી જે લાઇવ દેખાડતાં હતાં વધારામાં એ કથાકાર કોઇક નામાંકિત કથાકાર હતા તેથી હું તે સાંભળવા બેસી ગયો. થોડા સમય પછી કોઇક ક્રોધ ન કરવા માટે નો વિષય ચાલી રહયો હતો કયાંક ઉદાહરણો પણ અપાતા જતા હતા અને લોકો તાળીથી તેને વધાવી મજા લઇ રહયા હતા. એટલામાં, વચ્ચે વચ્ચે શ્રોતાઓની આવક જાવક થતી અને આ તે કથાકારથી સહન ન થયું અને તેણે ગુસ્સામાં આવી જઇને બડાપો કાઢયો…”કયાં છે સ્વયંસેવકો ? આ રીતે આ લોકો વચ્ચે વચ્ચે આવ્યા કરે છે તે બરાબર નથી.” “તમે ત્યાં ઉભા રહીને શું કરો છો ?”  થોડી મીનીટ માટે બધું શાંત થઇ ગયું. અને કથા ચાલુ થઇ અને વળી બે વાક્યો બોલ્યા હશે ત્યાં પાછા બોલ્યા “ જેને બેસવું હોય તે બેસે અને જેને જવું હોય તે જાય પણ વચ્ચે આવ જા ન કરે” મને તેના મોઢા ઉપરનો ક્રોધ દેખાય આવ્યો કે જે ક્રોધના વિષય ઉપર તેઓ દૃષ્ટાંટ આપી રહયા હતા. મેં હસીને ટીવી બંધ કરી લીધું અને ઇશ્ર્વરને મનોમન પ્રાર્થના કરી કે ‘ હે ઇશ્ર્વર સૌ કોઇને સત્ય હકિકતોની કસોટીઓમાંથી પાર પાડજે ‘
આવી ઘણી બાબતો અશક્ય હોવા છતાં જો કોઇ વાતોનું પૂર્ણવિરામ કરવામાં આવે, તો આપણે આપણી જાતને વેર વાળવાના વતેસરથી બચાવી શકાય છે..બાકી તો જેમ સરવાળો બે વત્તા બે બરાબર ચાર થાય એમ વેર હંમેશા બમણું થતું રહે છે. કોઈક વાર તો પેઢીઓ સુધી લાંબુ ચાલતુ રહે છે અને પછી તેમાં કોઇક બીચારા નિર્દોષ વ્યક્તિનો ભોગ લેવાય જાય છે. જો કે આ બધું અશ્કય નથી પણ અગરું તો જરૂર છે. બાકી તો એકબીજાને માફ કરવા, છેલ્લે વ્યકતિઓ તો બેજ હોય છે ક્ષમા માંગનારો અને ક્ષમા આપનારો…. મેં થોડા દિવસ પહેલાં જ ગઝલકાર તેજસ શાહની પંકતી વાંચી હતી કે ‘વ્હેણ જેવું વહીને  ધસી તો જુઓ ! જડ કિનારા તજીને ખસી તો જુઓ ! ‘
 *********
Advertisements

મે 28, 2010 - Posted by | Praful Thar's blog for Gujarati Articles Poems,Gazals,story and Photos |

4 ટિપ્પણીઓ »

  1. આપના બ્લોગને ગુજરાતી બ્લોગ્પીડિયા બ્લોગ એગ્રીગેટર માં સામેલ કર્યો છે મુલાકાત લેશો http://rupen007.feedcluster.com/

    ટિપ્પણી by Rupen patel | મે 30, 2010 | જવાબ આપો

    • શ્રી રૂપેનભાઇ પટેલ,

      અમો આપના આભારી છીએ કે આપે અમારા બ્લોગને ગુજરાતી બ્લોગ્પીડિયા બ્લોગ એગ્રીગેટર માં સામેલ કરીને સ્થાન આપી અમારી કલમને વાચા આપેલી છે. સમય અને સંજોગોને લીધે થોડું લખાય છે પણ આપ જેવાનું પ્રેરક બળ વધુ લખવા મથશે.

      તમારા બ્લોગ ઉપર પણ નજર માણી જે ખૂબ જ સુંદર સાહિત્યના ઝરણાં વહાવ્યા છે.

      આભારની લાગણીઓ સાથે

      લી.

      પ્રફુલ ઠાર

      ટિપ્પણી by prafulthar | મે 30, 2010 | જવાબ આપો

  2. saras lakhyu che….

    ટિપ્પણી by manav | મે 31, 2010 | જવાબ આપો

  3. શ્રી માનવભાઇ

    આપના પ્રતિસાદ બદલ આભાર

    પ્રફુલ ઠાર

    ટિપ્પણી by prafulthar | મે 31, 2010 | જવાબ આપો


પ્રતિસાદ આપો

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s

%d bloggers like this: